Kati Naessens van het Mater Dei Instituut in Sint-Pieters-Woluwe werkte samen met collega’s uit Spanje, Italië en Frankrijk aan het eTwinning-project El pantalón viajero (De reizende jeansbroek). Gedurende een volledig schooljaar onderzochten leerlingen de impact van de kledingindustrie en fast fashion op mens en milieu. Kati vertelde ons over het ontstaan, de uitwerking en de resultaten van dit internationale project. Enthousiast deelt ze met ons wat zij en haar leerlingen uit deze samenwerking geleerd hebben.
Wij zijn onder de indruk van dit project, want het toont hoe leerlingen, ieder vanuit hun eigen talenten en mogelijkheden, elkaar kunnen versterken en samen kunnen werken aan innovatieve en duurzame oplossingen voor de toekomst.
We zijn benieuwd naar jouw project, Kati! Waarover gaat dit project?
‘El Pantalón Viajero’ was een internationaal eTwinning-project van de leerlingen van 6 Moderne Talen van het Mater Dei Instituut in Brussel, waarin duurzame mode centraal stond. Leerlingen uit verschillende Europese landen werkten gedurende het schooljaar samen rond de impact van de kledingindustrie en fast fashion.
Ze onderzochten onder andere de gevolgen voor het milieu van de kledingindustrie, het hergebruik en de recyclage van kleding, verantwoord consumeren en de arbeidsomstandigheden in de textielsector. Tegelijkertijd werkten ze aan verschillende Skills for Life 2026, waaronder geletterdheid, wetenschappelijke inzichten, digitale vaardigheden, burgerschap en wiskundig denken.
‘Het project bood daardoor niet alleen een taalkundige meerwaarde, maar combineerde taalonderwijs met duurzaamheid, burgerschap, digitale competenties en internationale samenwerking.‘
Het thema van dit project is zeer breed, waardoor ‘el pantalón viajero’ zich verder kan ontwikkelen of zelfs een vervolg kan krijgen. ‘Het project maakte deel uit van het vak Moderne Talen’ duidt Kati’, ‘maar kreeg tegelijkertijd een sterk vakoverschrijdend karakter.’ Zo kwamen, naast taalvaardigheid, duurzaamheid, wetenschappelijke inzichten, digitale vaardigheden en burgerschap aan bod.
Neem ons even mee naar de start van het project, Kati.
Katie herinnert zich de magische ontmoeting tijdens een eTwinning-conferentie ‘lo que nos une’ in Segovia. Daar kwamen leerkrachten uit Frankrijk, Spanje, Italië, Duitsland en België samen om te werken rond Europese waarden. Vanuit die gesprekken groeide het idee om samen een project op te zetten rond duurzame mode.
‘Voor leerlingen is kleding een herkenbaar en zeer actueel thema. We wilden hen niet alleen bewust maken van de impact van de mode-industrie, maar hen ook helpen om bewustere keuzes te maken. Denk aan hergebruik, recyclage en het kiezen voor duurzamere merken.’ legt Kati uit.

Kati geeft een overzicht van de deelnemende scholen aan het project.
- Davinia Pastor Pastor, I.E.S. San Vicente (Alicante, Spanje)
- Maria Rosaria Marino, IIS Enzo Ferrari (Rome, Italië)
- Cristina Ortiz Ortiz, Lycée Bonaparte (Toulon, Frankrijk)
- Teresa Lopez Abia, Colegio Salzillo (Molina de Segura, Spanje)
- Kati Naessens uit het Mater Dei Instituut in Sint-Pieters-Woluwe.
Hoe zijn jullie van start gegaan?
Er werd eerst nagedacht over wat het betekent om verantwoord te consumeren. Kati vertelt dat er werd begonnen met activiteiten die leerlingen deden nadenken over hun eigen kledingconsumptie: ‘Er werd eerst nagedacht over vragen zoals: hoeveel jeansbroeken heb ik eigenlijk? Waar komt mijn kleding vandaan? Hoe vaak koop ik nieuwe kleren? Wat gebeurt er met kleding die ik niet meer draag? Welke gevolgen heeft fast fashion voor mens en milieu? Wat betekent het om verantwoord te consumeren?’
Vanuit die persoonlijke invalshoek maakten ze vervolgens de link naar grotere thema’s zoals fast fashion, arbeidsomstandigheden in de textielsector, verantwoord consumeren en de impact van de kledingindustrie op het milieu.
‘De internationale samenwerking was vanaf het begin een essentieel onderdeel van het project.‘
Hoe werd het project uitgewerkt? Kan je ons wegwijs maken in de stappen die werden doorlopen?
Kati benadrukt dat het project stap voor stap opgebouwd werd gedurende het hele schooljaar. Ze werkten in verschillende fases. Zo werd het een duidelijk gestructureerd en goed te volgen project voor alle deelnemers.
Fase 1: kennismaking en netiquette
De leerlingen maakten kennis met de andere Europese deelnemers en leerden hoe ze op een veilige, respectvolle en gepaste manier digitaal met internationale leeftijdsgenoten konden communiceren.
Fase 2: kennismaking met het thema
Via verschillende opdrachten verdiepten de leerlingen zich in duurzame mode, fast fashion en de impact van de kledingindustrie.

Fase 3: onderzoek en opdrachten
De leerlingen onderzochten verschillende aspecten van het thema, zoals:
- de ecologische impact van kleding
- hergebruik en recyclage
- verantwoord consumeren
- de arbeidsomstandigheden in de textielsector
- het verschil tussen fast fashion en duurzamere alternatieven
Fase 4: internationale samenwerking
De leerlingen deelden hun bevindingen met de internationale partners, reageerden op elkaars bijdragen en werkten samen aan opdrachten.
Hierdoor ontstond een echte internationale leeromgeving: leerlingen ontdekten dat jongeren uit andere Europese landen soms dezelfde gewoontes en problemen ervaren, maar ook andere perspectieven en oplossingen hebben.
Fase 5: digitale verwerking
De verschillende opdrachten en bijdragen werden digitaal verzameld en verwerkt. De leerlingen gebruikten daarbij verschillende digitale tools om informatie te verzamelen, te presenteren, samen te werken en hun eindproduct vorm te geven.
Hoe hebben jullie het project afgerond? Hebben de leerlingen een gezamenlijk eindproduct afgeleverd?
Het project werd afgerond met een gezamenlijk eindproduct dat gedurende het schooljaar door de internationale teams werd ontwikkeld. Dit eindproduct brengt de verschillende opdrachten, onderzoeksresultaten en bijdragen van de internationale leerlingen samen.
De afsluiting was dus niet zomaar een laatste opdracht, maar het resultaat van een volledig jaar van onderzoek, taalgebruik, digitale samenwerking en internationale communicatie.
De leerlingen konden op die manier ervaren dat hun individuele bijdrage onderdeel werd van een groter Europees eindproduct.

Welke vaardigheden kwamen aan bod?
Kati legt uit dat het project taalonderwijs combineerde met verschillende Skills for Life-activiteiten. Leerlingen oefenden hun geletterdheid, digitale vaardigheden, burgerschapscompetenties, wetenschappelijke inzichten en wiskundig denken. Ze leerden informatie op te zoeken en kritisch te verwerken, samen te werken met buitenlandse leeftijdsgenoten, digitale producten te ontwikkelen en te communiceren in een internationale context. ‘Dat maakte het project bijzonder krachtig.’ zo besluit ze.
Hoe hebben jullie gebruikgemaakt van TwinSpace?
‘De TwinSpace vormde de centrale digitale ontmoetingsplaats van het project.’ legt Kati uit. ‘We gebruikten deze omgeving om informatie en opdrachten te delen, resultaten zichtbaar te maken en internationale samenwerking mogelijk te maken.’
Ook de leerlingen kregen toegang tot deze beveiligde projectruimte: ‘De leerlingen konden er bijdragen van andere leerlingen bekijken en daarop reageren. Hierdoor werd de TwinSpace meer dan alleen een opslagplaats voor documenten: ze werd een digitale ontmoetingsruimte tussen Europese jongeren.’
Kati en haar collega’s maakten ook creatief gebruik van verschillende digitale toepassingen, afhankelijk van de opdracht. Onder andere Canva, Genially, Padlet, Google Docs/Slides, LearningApps en andere creatieve digitale tools konden worden ingezet om leerlingen actief en creatief te laten werken: ‘De combinatie van TwinSpace en externe digitale tools maakte het mogelijk om verschillende vaardigheden te oefenen: informatie zoeken, selecteren, samenwerken, presenteren, communiceren en digitaal creëren.’
‘Dit sloot rechtstreeks aan bij de doelstelling om leerlingen niet alleen taalvaardiger, maar ook digitaal vaardiger en meer internationaal georiënteerd te maken. Het project koppelde internationale samenwerking bovendien aan digitale vaardigheden, burgerschap en een duurzame toekomst.’ vertelt Kati.
Hoe hebben jullie het project geëvalueerd?
Zowel tijdens het proces als aan het einde van het project werd er geëvalueerd. Daarbij keken de leerkrachten niet enkel naar het eindproduct, maar ook naar:
- de actieve deelname van de leerlingen
- hun samenwerking met internationale partners
- hun digitale vaardigheden
- hun taalgebruik
- hun inhoudelijke kennis over duurzame mode
- hun vermogen om informatie kritisch te verwerken
- hun bijdrage aan het gezamenlijke eindproduct
Een belangrijke meerwaarde was dat leerlingen niet alleen over internationalisering leerden, maar ook dit in praktijk brachten door met leeftijdsgenoten uit andere landen samen te werken.
Wat zijn je belangrijkste tips voor andere eTwinners?
Kati heeft heel wat ervaring opgedaan tijdens dit eTwinning-project. Niet alleen haar leerlingen staken veel op van dit project, maar ook voor Kati zelf was het een leerrijke onderneming.
‘Een belangrijk aandachtspunt is tijd.’ tipt Kati. ‘Een eTwinning-project vraagt meer tijd dan een klassieke lesopdracht, vooral wanneer leerlingen internationaal moeten samenwerken. Het is daarom belangrijk om vanaf het begin voldoende tijd in de lessen te reserveren voor zowel de inhoudelijke opdrachten als de communicatie met de partners.’
Daarnaast is het belangrijk om de verschillende fases van het project heel duidelijk te plannen. Leerlingen hebben nood aan:
- duidelijke deadlines
- korte en concrete opdrachten
- duidelijke afspraken over internationale samenwerking
- een goede taakverdeling
- voldoende opvolging door de leerkracht
‘Internationale samenwerking soms afhankelijk is van factoren waar je als leerkracht weinig controle over hebt. Niet alle partners werken altijd in hetzelfde tempo. Een duidelijk maar flexibel projectplan en voldoende ruimte voor aanpassingen zijn daarom belangrijk.‘
Kati’s tips voor andere eTwinners
Evalueer niet alleen het eindproduct.
Ook inzet, samenwerking, communicatie, digitale vaardigheden en persoonlijke groei verdienen aandacht.
Begin klein.
Een eerste eTwinning-project hoeft niet meteen enorm uitgebreid te zijn. Een duidelijk afgebakend thema met enkele internationale partners kan al zeer waardevol zijn.
Kies een thema dat aansluit bij de leefwereld van jongeren.
Duurzame mode werkte goed omdat leerlingen er dagelijks mee geconfronteerd worden. Een thema wordt veel krachtiger wanneer leerlingen zichzelf erin herkennen.
Maak internationalisering echt functioneel.
Laat leerlingen niet alleen informatie uitwisselen met buitenlandse leerlingen, maar geef hen opdrachten waarbij ze elkaar daadwerkelijk nodig hebben.
Plan voldoende tijd voor communicatie.
Internationale samenwerking verloopt niet altijd volgens hetzelfde ritme als een gewone les. Voorzie daarom marge in de planning.
Zorg voor een concreet eindproduct.
Een gezamenlijk eindproduct geeft leerlingen een duidelijk doel en zorgt ervoor dat hun verschillende opdrachten naar iets concreets leiden.
Geef leerlingen verantwoordelijkheid.
Laat hen zoveel mogelijk zelf informatie zoeken, digitale producten maken en communiceren met hun internationale partners. De leerkracht wordt daardoor meer begeleider dan klassieke kennisoverdrager.
Gebruik digitale tools doelgericht.
Niet het aantal tools is belangrijk, maar wel de functie ervan. Kies voor elke opdracht de tool die het samenwerken, communiceren of creëren daadwerkelijk ondersteunt.
Wat neem je zelf mee uit dit project?
Dit project heeft zowel de leerlingen als Kati een enorme boost gegeven: ‘We hebben samen geleerd, grenzen verlegd en ervaren hoe waardevol internationale samenwerking kan zijn. Bovendien is duurzame mode zo’n breed thema dat El pantalón viajero zeker nog verder kan groeien of een vervolg kan krijgen.’
Bovendien was dit voor Kati ook een manier om te professionaliseren: als taalleerkracht werkte ze nauw samen met een Spaanse collega die biologie geeft. Deze samenwerking zorgde voor nieuwe inzichten en inspiratie. Zo kwamen er vakoverschrijdende activiteiten aan bod die ze anders waarschijnlijk nooit had bedacht. Een mooi voorbeeld van hoe internationale samenwerking niet alleen leerlingen, maar ook leerkrachten doet groeien.
Dit project heeft zowel de leerlingen als mij als leerkracht een enorme boost gegeven.
Dankjewel, Kati, om dit bijzonder boeiende project met ons te willen delen!
Kati zal dit project voorstellen op ‘Breng Europa naar je klas’ op 3/12 in Gent. Heb je vragen? Dan kan je met haar hierover in gesprek gaan.
Heb je ook gewerkt aan een eTwinning-project en wil je de resultaten delen met collega’s om hen te inspireren? Vul dan het formulier voor projecten of dat voor verhalen in en we nemen snel contact met je op. Bedankt om te inspireren en motiveren!