Leraren versterken in het omgaan met controversiële thema’s, dat was het uitgangspunt bij de start van het Erasmus+ – en eTwinning-project ‘Teaching Controversial issues’. Het TCI-project is een mooi voorbeeld van hoe internationale samenwerking binnen eTwinning en Erasmus+ leidt tot concrete meerwaarde voor het onderwijs.
Hoe ga je als leerkracht om met gevoelige of polariserende onderwerpen in de klas? Thema’s zoals migratie, klimaat, religie of democratie roepen vaak sterke meningen op, maar zijn tegelijk essentieel binnen burgerschapsvorming. Het is niet makkelijk om hier als leerkracht mee om te gaan en deze onderwerpen te behandelen in de les. Binnen het eTwinning- en Erasmus+-project Teaching Controversial Issues (TCI) (2024–2026) werd gezocht naar concrete ondersteuning voor leerkrachten om deze thema’s op een doordachte en veilige manier aan te pakken.
Dorien Schampermans (KU Leuven), Uwe Krause (Fontys Lerarenopleiding Tilburg) en hun partners uit Turkije, Slovakije en Bulgarije hebben samen lesstrategieën ontwikkeld. Deze werden vervolgens in praktijk gebracht door leerkrachten. Ook leerkracht Maxime Ramaekers uit het Atlas College in Genk testte met haar leerlingen de nieuwe lesstrategiën uit. Het resultaat is een praktische online cursus met video’s, lesmateriaal en meteen inzetbare werkvormen.
Wij volgden het webinar dat alle partners samen organiseerden op 18 juni, hoorden Uwe, Dorien en Maxime spreken, en waren onder de indruk. Goed nieuws: je kan het opnieuw volgen op 8 september van 16u tot 17u. Een absolute aanrader voor elke leerkracht!
Het project bouwt verder op eerdere inzichten uit het EVALUE-project en combineert wetenschappelijk onderbouwde inzichten met praktische lesmaterialen. Leerkrachten krijgen toegang tot strategieën, video’s, handleidingen en kant-en-klare werkvormen die meteen inzetbaar zijn in de klaspraktijk. Daarbij wordt gebruikgemaakt van de Atlas of European Values, een open databron die inzicht geeft in hoe Europeanen denken over maatschappelijke thema’s.
Van theorie naar klaspraktijk
Het project vertaalt complexe inzichten naar een helder en bruikbaar online leertraject voor zowel beginnende als ervaren leerkrachten. In vier modules worden deelnemers stap voor stap begeleid. Ze verkennen wat een onderwerp controversieel maakt, waarom deze thema’s belangrijk zijn voor onderwijs en hoe een open klasklimaat bijdraagt aan dialoog en wederzijds begrip.
Centraal in de cursus staan concrete toepassingen, en dat hoorden we tijdens het webinar ook de leerkrachten die deze strategieën uitgetest hadden, vertellen. Leerkrachten leren hoe ze gesprekken begeleiden, hoe ze omgaan met uiteenlopende meningen en hoe ze leerlingen ondersteunen in het ontwikkelen van kritische denkvaardigheden en empathie. Het doel is om van controverses geen obstakel te maken, maar net een kans tot verdiepend leren.
12 lesstrategieën als praktische toolkit
Een van de sterkste onderdelen van het project is de ontwikkeling van twaalf lesstrategieën. Deze methodes zijn zorgvuldig geselecteerd en getest door onderwijsprofessionals uit verschillende Europese landen. Ze stimuleren dialoog, reflectie en actieve betrokkenheid en helpen leerkrachten om gestructureerd rond gevoelige thema’s te werken.
De strategieën combineren verschillende werkvormen, van individuele reflectie tot groepsgesprekken en visuele opstellingen in de klas. Ze bieden concrete handvatten om leerlingen actief te betrekken en hen te ondersteunen in het formuleren en onderbouwen van hun mening.
Tijdens het webinar leggen de leerkrachten die deelnamen aan dit project uit welke strategiën zij uitgestest en toegepast hebben en welke resultaten zij hiermee geboekt hebben.
De twaalf strategieën op een rijtje!
- De 5W1H-methode leert leerlingen een onderwerp grondig analyseren aan de hand van gerichte vragen.
- Chess Board laat leerlingen verschillende perspectieven onderzoeken en helpt hen om genuanceerd te denken.
- Circle Chat creëert een veilige setting waarin elke stem gehoord wordt.
- Four Corners maakt meningen zichtbaar door fysieke positie in de klas en stimuleert discussie.
- Head, Heart, Hands verbindt denken, voelen en handelen rond een thema.
- INSERT ondersteunt actief lezen en kritisch verwerken van informatie.
- Opinion Line laat leerlingen zich positioneren en stimuleert reflectie en bijsturing.
- Snowball bouwt op van individuele reflectie naar groepsdiscussie.
- SPIDER Web helpt om verbanden tussen ideeën visueel in kaart te brengen.
- Think Pair Share zorgt ervoor dat elke leerling actief participeert in het leerproces.
- Values Compass helpt leerlingen hun waarden te verkennen en te verwoorden.
- Values Quadrant maakt spanningen tussen waarden zichtbaar en bespreekbaar.
Samen vormen deze strategieën een krachtige toolkit waarmee leerkrachten zelfverzekerd en doelgericht aan de slag kunnen gaan met complexe maatschappelijke thema’s. Ze ondersteunen niet alleen kennisverwerving, maar ook vaardigheden zoals luisteren, argumenteren en respectvol in dialoog gaan.
In de TCI‑online cursus vind je per lesstrategie concrete uitwerkingen die sterk lijken op kant‑en‑klare lesplannen. Die bestaan telkens uit enkele vaste onderdelen, waardoor je ze meteen kan toepassen in je klas.
Kant-en-klare lesplannen per strategie
Elke strategie wordt uitgewerkt in een praktische fiche met duidelijke stappen. Daarin vind je onder meer:
- een korte uitleg van de didactische aanpak en het doel
- een stapsgewijze lesopbouw die je kan volgen tijdens een les
- voorbeelden van klasactiviteiten en vragen die je kan stellen
- suggesties om de werkvorm aan te passen aan jouw klas of vak
- tips om om te gaan met gevoelige reacties van leerlingen
Daarnaast worden de strategieën ondersteund door video’s uit echte klaspraktijken. Zo zie je hoe een werkvorm er concreet uitziet en hoe leerlingen erop reageren.
Direct bruikbaar in de klas!
Het sterke aan het TCI‑materiaal is dat je het niet zelf van nul moet uitwerken. Je kan de strategieën afzonderlijk inzetten als korte werkvorm, of ze uitbouwen tot volledige lessen of lessenreeksen.
De lesplannen zijn bovendien flexibel. Ze kunnen aangepast worden aan verschillende leeftijden, vakken en contexten, wat ze bruikbaar maakt in zowel het secundair onderwijs als in lerarenopleidingen.